Volgens de osteopathie is de rug een bijzonder belangrijk deel van het lichaam. Elke lichaamscel krijgt informatie vanuit de hersenen via het ruggenmerg en de zenuwen die vanuit de wervelkolom vertrekken naar de rest van het lichaam. Elk weefsel, elk orgaan en elke spier staat dus in verbinding met de rug.
De gevolgen van rugproblemen beperken zich dan ook zelden tot alleen de rug zelf. Ze kunnen invloed hebben op het volledige functioneren van het lichaam. Bij het rijpaard komt daar nog een extra factor bij: de rug is het contactpunt met de ruiter en krijgt daardoor dagelijks belasting te verwerken.
Pijn wordt niet altijd duidelijk getoond
Een belangrijk aspect bij rugproblemen is het begrip pijn. De expressie daarvan verschilt sterk per diersoort.
Paarden zijn prooidieren. In de natuur betekent zwakte een verhoogd risico om aangevallen te worden. Daardoor zullen paarden zelden duidelijk laten merken dat ze pijn hebben. Ze maken meestal geen geluid en blijven vaak functioneren, ook wanneer er spanning of ongemak aanwezig is.
Wat vaak wel verandert, is het gedrag. Alleen wordt dat gedrag regelmatig toegeschreven aan karakter, training of temperament, terwijl het lichaam eigenlijk een signaal probeert te geven.
Duidelijke signalen van mogelijke rugproblemen
Sommige signalen vallen vrij snel op en worden vaak herkend als een mogelijk probleem:
- Zuur reageren bij het borstelen van de rug
- Gevoelig zijn bij het aansingelen
- Verzet bij het opzadelen
- Kappen of onrustig gedrag op de poetsplaats
- Witte haren ter hoogte van de wervelkolom
- Overgevoelige flanken
- Bokken tijdens het rijden
- Moeite met aanspringen in een bepaalde galop
- Weghollen na een sprong
- Zwaaien met de staart tijdens het rijden
- Op de buitenschouder vallen
- Over het tempo lopen
Witte haren ter hoogte van de wervelkolom ontstaan vaak door langdurige druk of wrijving. Wanneer een bepaalde regio gevoeliger is, bijvoorbeeld door een blokkade, kan die zone sneller reageren op druk van een zadel of deken.
Bokken wordt soms gezien als een teken van frisheid of enthousiasme, maar kan in werkelijkheid ook een uiting zijn van ongemak of pijn in de rug of de omliggende spieren.
De subtiele signalen: de eerste fluisteringen van het lichaam
Niet elk rugprobleem begint met duidelijk verzet. Vaak start het met kleine veranderingen die gemakkelijk over het hoofd worden gezien.
Voorbeelden van subtiele signalen zijn:
- Minder graag geborsteld worden op een bepaalde plaats
- Moeilijk stil blijven staan bij het opzadelen
- Minder soepel buigen naar één kant
- Moeilijk achterwaarts gaan
- Kortere passen achter
- Minder graag rollen in de weide
- Minder ontspanning in de rug tijdens het rijden
- Moeite met het aannemen van lengte in de passen
- Kleine gedragsveranderingen zonder duidelijke oorzaak
Deze signalen zijn vaak de eerste aanwijzingen dat er spanning aan het opbouwen is. Het lichaam schreeuwt nog niet, maar begint zachtjes te fluisteren.
Wat je kunt zien in beweging
Tijdens het rijden of longeren kunnen rugproblemen zich ook tonen in de manier waarop een paard beweegt.
Let bijvoorbeeld op:
- Moeite met aanspringen in galop
- Steeds dezelfde galop moeilijk vinden
- Kortere passen achter
- Minder draagkracht
- Een stijve of weinig meebewegende rug
- Moeite met buigen in één richting
- Onregelmatigheden zonder duidelijke kreupelheid
- Staart die voortdurend beweegt of zwiept
Een paard dat minder gebruik maakt van zijn rug, zal vaak ook minder kracht ontwikkelen vanuit de achterhand. Daardoor verandert de volledige beweging.
Compensatie: het lichaam zoekt een oplossing
Het lichaam is bijzonder goed in compenseren. Wanneer ergens spanning ontstaat, zal het paard andere spieren of gewrichten meer gaan gebruiken om de belasting op te vangen.
Daardoor kan het probleem zich soms op een andere plaats tonen dan waar het oorspronkelijk ontstaan is.
Een spanning in de lendenen kan bijvoorbeeld leiden tot problemen in de schouders, of omgekeerd. Dat maakt het soms moeilijk om de echte oorzaak te herkennen zonder het lichaam als geheel te bekijken.
Veel paarden functioneren lange tijd met compensaties. Pas wanneer het lichaam die spanning niet meer kan opvangen, worden de signalen duidelijker.
De invloed van zadel en ruiter
Omdat wij mensen op de rug van een paard zitten, speelt ook het materiaal en de manier van rijden een belangrijke rol.
Een slecht passend zadel kan drukpunten veroorzaken die leiden tot lokale gevoeligheid en spanning. Ook een ruiter die uit balans zit of onregelmatig belast, kan bijdragen aan het ontstaan van spanning in de rug.
Dat betekent niet dat elk probleem door het zadel veroorzaakt wordt, maar het is wel een belangrijke factor om mee in rekening te brengen.
Niet elk paard is recht
De meerderheid van de paarden is van nature niet volledig recht. Deze asymmetrie kan rijtechnisch verbeterd worden door correct recht te richten.
Methodes zoals die van Antoine De Bodt tonen hoe belangrijk correcte training en rechtgericht werken zijn. Ik ben hier zelf een grote voorstander van en heb er persoonlijk veel waardevolle inzichten uit gehaald.
Maar het is belangrijk om te beseffen dat structurele spanning of blokkades niet enkel met training opgelost kunnen worden. Wanneer er fysieke beperkingen aanwezig zijn, blijft het lichaam weerstand geven.
Hoe ontstaat spanning in de rug?
Als osteopaat ga ik op zoek naar spanning in het lichaam.
Die spanning kan verschillende oorzaken hebben:
- Trauma, zoals een val of uitglijden
- Overbelasting
- Onjuiste belasting
- Slecht passend materiaal
- Onvoldoende herstel
- Opeenhoping van afvalstoffen in de weefsels
Ook de manier waarop een paard gereden wordt, speelt een belangrijke rol. Een langdurig verkeerde belasting, bijvoorbeeld door een ongunstige hoofd-hals houding, kan ervoor zorgen dat bepaalde spieren continu onder spanning staan terwijl andere onvoldoende gebruikt worden. Hierdoor ontstaat een onevenwicht in het lichaam, wat op termijn kan leiden tot spanning en blokkades.
In mijn eerdere blogs over de invloed van de hoofd-hals houding op de rug ga ik hier uitgebreider op in.
Wanneer spieren intensief werken, ontstaan er afvalstoffen. Normaal gezien worden deze via de doorbloeding afgevoerd. Maar wanneer de doorbloeding vermindert of de belasting te groot wordt, kunnen deze stoffen zich opstapelen.
Dit veroorzaakt spanning in het weefsel. Wanneer die spanning blijft toenemen, kan uiteindelijk een blokkade ontstaan.
Wat gebeurt er tijdens een behandeling?
De behandeling bestaat uit het opheffen van blokkades en het verminderen van spanning in het lichaam.
Wanneer de beweeglijkheid hersteld wordt, verbetert ook de doorbloeding. Daardoor kunnen afvalstoffen opnieuw afgevoerd worden en krijgt het lichaam de kans om terug in evenwicht te komen.
Vaak zie je nadien dat een paard soepeler beweegt, gemakkelijker ontspant en minder verzet toont.
Wacht niet tot de signalen groot worden
Veel eigenaars zoeken pas hulp wanneer de problemen duidelijk zichtbaar worden. Maar hoe langer spanning aanwezig blijft, hoe sterker ze zich vastzet in het lichaam.
Vroege signalen herkennen en tijdig actie ondernemen kan voorkomen dat kleine spanningen uitgroeien tot grotere problemen.
Preventie maakt een groot verschil
Door je paard één à twee keer per jaar te laten controleren door een osteopaat, kunnen spanningen tijdig opgespoord worden.
Preventie heeft zeker nut. Hoe langer afvalstoffen zich opstapelen en hoe langer spanning aanwezig blijft, hoe moeilijker het wordt om blokkades op te heffen.
Een lichaam dat vrij kan bewegen, kan beter functioneren, beter herstellen en beter presteren.
Het lichaam geeft vaak signalen, soms luid, maar vaak eerst heel zacht. Wie leert luisteren naar die vroege signalen, kan veel problemen voorkomen.
Twijfel je of jouw paard signalen geeft die op rugproblemen kunnen wijzen? Dan help ik je graag om hier samen duidelijkheid in te krijgen. Een tijdige controle kan een groot verschil maken.
Maak een afspraak voor controle.
Meer weten over hoe je de rug van je paard gezond houdt tijdens training? Dat lees je in mijn blog over de basis van een gezond bewegend paard.
Hoe je training correct opbouwt om overbelasting te voorkomen, lees je hier.
Lees ook mijn blogs over de invloed van de HOOFD-HALS houding op de rug.
Rugproblemen kunnen op termijn ook invloed hebben op de belasting van de voorbenen en pezen. Lees ook mijn blog over hoe je peesblessures bij je paard kan helpen voorkomen.
