Peesblessures bij paarden behoren tot de meest voorkomende blessures en vragen vaak een lange revalidatie. Gelukkig kan je het risico op een peesblessure bij je paard aanzienlijk verkleinen door aandacht te besteden aan training, beweging en interne gezondheid. Door tijdig signalen te herkennen en het lichaam goed te ondersteunen, kan je veel peesproblemen helpen voorkomen.
Waarom peesblessures zo vaak in de voorbenen voorkomen
De meeste peesblessures ontstaan in de voorbenen. Dat is niet toevallig. Ongeveer 60% van het gewicht van het paard wordt gedragen door de voorhand. Dat lijkt veel, maar onder normale omstandigheden vormt dit geen probleem zolang het lichaam correct functioneert en de belasting goed verdeeld wordt.
De buigpezen van het voorbeen zijn nauw verbonden met de spieren. Elke spier gaat ter hoogte van zijn oorsprong en aanhechting over in een pees. Het is deze pees die de spier met het bot verbindt en zo beweging mogelijk maakt.
De buigpezen van het voorbeen beginnen als spier ter hoogte van de elleboog en gaan verder naar beneden over in peesweefsel, onder andere ter hoogte van de voorknie. Wanneer er spanning ontstaat hogerop in de keten, vertaalt zich dat vaak naar verhoogde belasting op de pezen lager in het been.
De rol van schouders en wervelkolom bij peesproblemen
Alle spieren van het voorbeen ontvangen hun zenuwimpulsen vanuit de regio van de schoft, meer bepaald ter hoogte van de laatste halswervels en de eerste borstwervels. Wanneer er in deze regio blokkades ontstaan, kan dit leiden tot verhoogde spanning in de spieren van het voorbeen.
Een blokkade ter hoogte van de schoft heeft niet alleen invloed op de zenuwvoorziening en beweging, maar kan ook de bloedtoevoer naar het voorbeen verminderen. Hierdoor krijgen ook de pezen minder bloed aangevoerd. Omdat een goede doorbloeding belangrijk is voor de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen en voor het herstel van het weefsel, kan een verminderde bloedtoevoer de pezen kwetsbaarder maken voor overbelasting en letsels.
Strakke of verkrampte schouderspieren komen zeer vaak voor bij paarden. In de praktijk zie je dit bijvoorbeeld bij paarden die moeite hebben om in een bepaalde galop aan te springen, vaak doordat ze minder gewicht willen nemen op één schouder.
Wanneer een paard moeilijk kan bewegen vanuit de schouder door strakke spieren, wordt de belasting op de buigpezen automatisch groter. De beweging wordt minder vloeiend, de schokdemping vermindert en de pezen moeten meer krachten opvangen dan waarvoor ze bedoeld zijn.
Veel paarden ontwikkelen al op jonge leeftijd spanningen in de schouderregio. Wanneer dit niet tijdig wordt opgemerkt of behandeld, kan het lichaam gaan compenseren. Die compensaties kunnen op termijn leiden tot overbelasting van pezen en uiteindelijk tot blessures.
Regelmatige controle van de wervelkolom en schouders helpt daarom om spanning tijdig op te sporen en het risico op peesproblemen te verkleinen.
Interne factoren zoals voeding spelen mee bij peesproblemen
Bij het voorkomen van peesblessures wordt vaak gedacht aan training, ondergrond en belasting. Dat zijn zonder twijfel belangrijke factoren. Maar ook de interne gezondheid van het lichaam speelt een grote rol in de kwaliteit en belastbaarheid van peesweefsel.
De gezondheid van pezen staat namelijk niet los van de werking van het darmmicrobioom en de lever.
Wanneer het darmmicrobioom uit balans raakt, kan dit een verhoogde belasting geven op de lever. De lever speelt een centrale rol in het verwerken en afvoeren van afvalstoffen en toxines uit het lichaam. Wanneer deze processen minder efficiënt verlopen, kunnen afvalstoffen zich opstapelen in het lichaam.
Bij sommige paarden zie je dit bijvoorbeeld terug als vetopslag boven de vetlokken. Dit wordt vaak onderschat, maar kan een teken zijn dat het lichaam moeite heeft met het verwerken en opslaan van bepaalde stoffen.
Wanneer afvalstoffen zich opstapelen, kunnen pezen en peesscheden gevoeliger worden voor zwelling en ontsteking. In de praktijk kan dit zich uiten onder andere in problemen zoals tenosynovitis, waarbij peesscheden opzwellen en ontstoken raken.
Een gezond rantsoen, afgestemd op de behoefte van het paard en met aandacht voor een goed werkend darmmicrobioom, vormt daarom een belangrijke basis in het voorkomen van peesproblemen.
Mogelijke signalen dat voeding een rol kan spelen bij peesproblemen
In sommige gevallen spelen interne factoren zoals voeding en stofwisseling een grotere rol dan gedacht. Let bijvoorbeeld op volgende signalen:
- vetopslag boven de vetlokken
- terugkerende zwelling van pezen of peesscheden
- traag herstel na belasting
- wisselende mest of gevoelige darmen
- een algemeen stijver gevoel in het lichaam
Zie je één of meerdere van deze signalen terug bij je paard, dan kan het zinvol zijn om niet alleen naar training en belasting te kijken, maar ook naar het rantsoen en de darmgezondheid.
Training en belasting: geleidelijk opbouwen is essentieel
Naast de fysieke en interne gezondheid speelt ook de manier waarop je je paard traint een grote rol in het voorkomen van peesblessures.
Peesweefsel past zich langzaam aan belasting aan. Wanneer de belasting te snel wordt opgebouwd, krijgt het weefsel onvoldoende tijd om sterker te worden. Dit vergroot het risico op kleine beschadigingen die zich kunnen opstapelen tot een echte blessure.
Zorg daarom voor een geleidelijke opbouw van training en wissel intensieve momenten af met voldoende hersteltijd. Variatie in training helpt bovendien om het lichaam gelijkmatig te ontwikkelen en eenzijdige belasting te voorkomen.
Ondergrond en hoefverzorging
Ook de ondergrond waarop een paard beweegt heeft een directe invloed op de belasting van de pezen.
Te harde ondergronden zorgen voor verhoogde schokbelasting, terwijl zeer diepe of zware bodems extra trekkrachten op pezen kunnen veroorzaken. Beide situaties verhogen het risico op overbelasting.
Daarnaast speelt een correcte hoefverzorging een belangrijke rol. Afwijkende hoefstanden of een onjuiste balans kunnen de krachten in het been veranderen en zo extra spanning op pezen veroorzaken.
Een goede samenwerking tussen hoefsmid, trainer en therapeut kan hier een groot verschil maken.
Het belang van tijdig signalen herkennen
Veel peesblessures ontstaan niet plots, maar zijn het resultaat van een langere periode van overbelasting.
Let daarom op subtiele signalen zoals:
- lichte zwelling rond pezen of peesscheden
- warmte in het onderbeen
- stijfheid bij het starten van beweging
- verminderde souplesse in beweging
- veranderingen in houding of belasting
Hoe vroeger deze signalen worden opgemerkt, hoe groter de kans dat ernstige schade kan worden voorkomen.
Samengevat: peesgezondheid vraagt een totaalbeeld
Het voorkomen van peesblessures vraagt een brede kijk op het paard als geheel.
Niet alleen training en belasting spelen een rol, maar ook:
- voorkom spanning in schouders en wervelkolom
- let op vroege signalen zoals zwelling of stijfheid
- ondersteun een gezond rantsoen voor een goed werkend darmmicrobioom en lever
- zorg voor een correcte hoefverzorging
- zorg voor een een doordachte geleidelijke trainingsopbouw
- kies een geschikte ondergrond
Door zowel de mechanische als interne factoren in balans te houden, verklein je de kans op overbelasting en ondersteun je de natuurlijke belastbaarheid van het lichaam.
Twijfel je over de belasting of peesgezondheid van je paard?
Merk je zwelling rond een pees, veranderingen in beweging of twijfel je of de belasting voor je paard wel geschikt is?
Laat het lichaam van je paard tijdig nakijken. Veel peesproblemen ontstaan niet plots, maar bouwen zich geleidelijk op. Door spanningen en compensaties vroeg op te sporen, kan vaak voorkomen worden dat kleine overbelasting uitgroeit tot een langdurige blessure.
Spanning in de schouderregio ontstaat zelden op zichzelf. Vaak zijn er al eerder signalen zichtbaar in het lichaam. In een andere blog lees je welke signalen kunnen wijzen op rugproblemen bij je paard.
Ook de manier waarop je paard zijn hoofd en hals gebruikt, heeft een grote invloed op de belasting van de rug en voorbenen. In deze blog lees je hoe de hoofd-hals houding de rug van je paard beïnvloedt.
Een correcte beweging vormt de basis van gezonde belasting. In een eerdere blog leg ik uit wat de basis is van een gezond bewegend paard.
