De meeste paarden eten hun hele leven met hun hoofd naar beneden.
In de weide, in de stal, bij het hooi… altijd laag bij de grond.
Maar heb je je ooit afgevraagd of dat eigenlijk wel de beste houding is voor hun lichaam?
In de natuur eten paarden niet alleen gras. Ze reiken ook naar bladeren, twijgen en hoger groeiende planten. Dat kleine verschil in eetgedrag kan een verrassend grote invloed hebben op de spieren in de hals, de stabiliteit van het lichaam en zelfs op het risico op overbelasting. Voor dit gedrag bestaat zelfs een aparte term: browsing (eten boven kniehoogte).
Voor onze gedomesticeerde paarden kan dat verschil verrassend belangrijk zijn
De vraag is dus niet alleen wat je paard eet…
maar ook op welke hoogte.
Waarom is het goed om je paard ook te laten “browsen”?
De hals van een paard is een indrukwekkende constructie. Ze bestaat uit zeven grote halswervels, die samen een zachte S-vorm vormen. Deze wervels worden ondersteund door een belangrijk elastisch ligament: het ligamentum nuchae (het nekligament).
Dit ligament werkt een beetje als een natuurlijke ophangkabel. Het helpt het gewicht van het hoofd te dragen en ondersteunt de nek tijdens beweging.
Het bestaat uit twee delen:
- een sterk, dik deel dat loopt van de achterkant van de schedel naar de schoft
- een lamellair deel, opgebouwd uit meerdere fijne vezellagen die aan de halswervels vasthechten
Wanneer dit systeem goed ondersteund wordt, kan het paard zijn hoofd en hals efficiënt bewegen zonder overbelasting van de spieren.
Maar bij veel moderne paarden zien we iets anders.
De invloed van fokkerij en soepelheid
Door selectie op soepelheid en beweeglijkheid krijgen we steeds vaker paarden die erg beweeglijk (hypermobiel) zijn in de hals. Dat klinkt aantrekkelijk, maar het heeft ook een keerzijde.
Meer soepelheid betekent niet automatisch meer stabiliteit.
Bij sommige paarden loopt dit ligament niet tot de laatste halswervel (C7), maar tot C5. Dit is duidelijk te zien op onderstaande foto (huid en spieren zijn verwijderd).
Door de afwezigheid van dit belangrijk ligament, krijgen de spieren in de onderste halswervels wervels (C5-C6C7) minder ondersteuning.
Wanneer de passieve structuren van de hals minder ondersteuning bieden, moeten de spieren harder werken om stabiliteit te behouden. Vooral de spieren in het onderste deel van de hals krijgen dan meer belasting.
Dat kan bijdragen aan:
- verminderde stabiliteit in de hals
- problemen bij het dragen van de ruiter
- moeilijkheden bij springen of verzamelen
- spanningen die kunnen doorwerken naar rug en lendenen
- verhoogde gevoeligheid voor slijtage of artrose
De hals speelt dus een veel grotere rol in het hele bewegingssysteem dan vaak gedacht wordt.
In een eerdere blog leg ik uit hoe de hoofd-hals houding rechtstreeks invloed heeft op de rug van je paard.
Spanningen in de hals kunnen dus doorwerken naar rug en lendenen en zich uiten in subtiele veranderingen in houding of beweging. In mijn blog over signalen van rugproblemen bij paarden lees je waar je op kunt letten.
Wat kun je doen om de onderste halsspieren te versterken?
Een eenvoudige manier om de spieren in de hals anders te laten werken, is je paard regelmatig te laten eten boven kniehoogte.
Door het hoofd even omhoog te brengen, worden andere spiergroepen geactiveerd dan tijdens continu grazen op de grond.
Belangrijk om te weten:
Je paard hoeft zijn hoofd niet langdurig gespannen omhoog te houden.
Wat meestal gebeurt:
- Het paard reikt omhoog naar bladeren of hooi
- Zodra het voedsel in de mond zit, zakt het hoofd weer naar een meer neutrale positie
- Tijdens dat korte moment van reiken worden de juiste spieren geactiveerd
Een dagelijkse periode van ongeveer 15 tot 30 minuten browsing kan al een waardevolle aanvulling zijn.
Niet als vervanging van grazen op de grond, maar als aanvulling.
Hoe kun je je paard laten browsen?
Er zijn verschillende eenvoudige manieren om dit in de dagelijkse routine te verwerken.
Laat variatie toe in de weide
- Laat het gras op sommige plaatsen iets langer groeien
- Laat kruiden of planten staan die hoger uitgroeien
- Geef je paard de kans om zelf te kiezen waar en hoe het eet
Zo ontstaat vanzelf meer variatie in houding.
Hang hooi gedeeltelijk hoger
In de stal of weide kun je:
- hooinetten op verschillende hoogtes hangen
- een deel van het hooi hoger aanbieden
- combineren met hooi op de grond
Afwisseling is hier het sleutelwoord.
Werk met hoogteverschillen
Je kunt een lage verhoging maken waarop je paard af en toe met de voorbenen kan staan, bijvoorbeeld:
- een stevig houten plateau
- een lichte helling
Dit stimuleert niet alleen de halsspieren, maar ook:
- de schouders
- de rompspieren
- de achterhand
Gebruik balansmateriaal
Sommige paarden hebben baat bij het staan op balansmatten. Dit zijn zachte matten waarop het paard kleine correcties moet maken om zijn evenwicht te bewaren.
Dat zorgt ervoor dat:
- stabiliserende spieren geactiveerd worden
- het lichaam beter leert samenwerken
- de romp sterker wordt
Je kunt het vergelijken met hoe mensen hun romp trainen op een instabiele ondergrond.
Vergeet het belangrijkste niet: beweging
Paarden zijn niet gemaakt om uren stil te staan.
In vrijheid bewegen ze bijna continu terwijl ze op zoek zijn naar voedsel. Dat constante stappen, zoeken en reiken zorgt voor een natuurlijke afwisseling van houdingen.
Dat natuurlijke bewegingspatroon vormt de basis van een gezond lichaam, zoals ik ook beschrijf in mijn blog over de basis van een gezond bewegend paard.
Bij gedomesticeerde paarden ontbreekt die variatie vaak. Daarom kan het helpen om bewust kleine prikkels in te bouwen die beweging en spieractivatie stimuleren.
Niet door het ingewikkeld te maken, maar door slimme aanpassingen in het dagelijks management.
Kort samengevat
- Paarden eten in de natuur niet alleen van de grond (grazing), maar ook regelmatig hoger (browsing)
- Alleen eten van de grond zorgt voor een eenzijdige belasting van de hals en de onderste halsspieren
- Regelmatig eten boven kniehoogte helpt andere spiergroepen activeren en ondersteunt de stabiliteit van de hals
- 15 tot 30 minuten browsing per dag kan al een waardevolle aanvulling zijn
- Variatie in hoogte en beweging helpt het lichaam van je paard sterker en stabieler te houden
Merk je spanningen in de hals, rug of beweging van je paard, of wil je preventief laten nakijken hoe je paard zijn lichaam gebruikt?
Dan kijk ik graag met je mee.
Tijdens een osteopathische behandeling bekijk ik het lichaam van je paard als één geheel en zoeken we samen naar manieren om beweging en comfort te verbeteren. Je kan hier een afspraak maken.
