Heb je ooit het gevoel gehad dat je paard minder ruimte maakt in zijn beweging, moeilijker vooruit wil of sneller vermoeid lijkt dan vroeger?
Vaak zoeken we de oorzaak op de plaats waar we het probleem zien, bijvoorbeeld in een been of hoef. Maar in werkelijkheid begint een goede beweging veel eerder, diep in het lichaam van het paard.
Enkele jaren geleden schreef ik voor Ruitermagazine CAP een artikel over de voortbeweging van het paard en het belang van de rug. Omdat dit onderwerp zo’n belangrijke basis vormt voor een gezond bewegend paard, werk ik het hier verder uit en vul ik het aan met inzichten uit mijn dagelijkse praktijk.
Want hoe een paard beweegt, bepaalt in grote mate hoe gezond het kan blijven. Niet alleen voor sportpaarden, maar zeker ook voor recreatieve paarden.
Wat bepaalt hoe een paard beweegt?
De beweging van een paard wordt bepaald door een samenwerking tussen verschillende delen van het lichaam:
- De achterhand zorgt voor de stuwkracht
- De rug verbindt voor- en achterhand
- De voorhand vangt schokken op
- Balans bepaalt hoe efficiënt het paard beweegt
Hoe is het paard gebouwd om te bewegen?
Het lichaam van een paard is gebouwd om zich zo efficiënt mogelijk voort te bewegen. Toch draagt een paard het grootste deel van zijn lichaamsgewicht niet achteraan, maar vooraan.
Ongeveer 60% van het lichaamsgewicht rust op de voorhand, terwijl slechts 40% op de achterhand rust. Dat betekent dat de voorbenen een belangrijke rol spelen in het opvangen van schokken. Ze werken als een soort natuurlijke schokdempers bij elke stap die het paard zet.
Wat veel mensen niet weten, is dat een paard geen sleutelbeen heeft. De borstkas hangt als het ware tussen de schouders, gedragen door een systeem van sterke spieren. Deze spieren zorgen ervoor dat schokken worden opgevangen en dat het lichaam stabiel blijft tijdens de beweging.
Toch ligt de echte kracht van de beweging niet vooraan, maar achteraan.
De achterhand: de motor van het paard
Hoewel de achterhand minder gewicht draagt dan de voorhand, levert ze het grootste deel van de stuwkracht tijdens de beweging. Daarom wordt de achterhand vaak de motor van het paard genoemd.
Elke beweging naar voren begint eigenlijk achteraan. De spieren van de achterhand bouwen kracht op en duwen het lichaam vooruit. Hoe krachtiger en soepeler deze beweging gebeurt, hoe meer ruimte en souplesse er ontstaat in de gangen.
Wanneer een paard zijn achterbenen goed onder het lichaam kan plaatsen, ontstaat er een betere balans. Het gewicht kan dan beter verdeeld worden en de voorhand wordt ontlast. Dat maakt de beweging niet alleen mooier om naar te kijken, maar ook gezonder voor het lichaam.
In de praktijk zie ik vaak dat problemen ontstaan wanneer een paard onvoldoende kracht of soepelheid heeft in de achterhand. Dan gaat het meer op de voorhand lopen en wordt de belasting vooraan groter.
Hoe beweegt een achterbeen eigenlijk?
Een achterbeen beweegt niet zomaar willekeurig naar voren en achteren. Het werkt volgens een duidelijk patroon, een beetje zoals een pendel die heen en weer slingert.
Wanneer het achterbeen naar achter beweegt, bouwen de spieren aan de achterkant van het bovenbeen kracht op. Deze beweging zorgt voor de stuwing naar voren. Hoe meer kracht in deze fase wordt opgebouwd, hoe meer impuls en ruimte in de beweging ontstaat.
Daarna komt de fase waarin het been opnieuw naar voren gebracht wordt. Hierbij werken andere spiergroepen samen om het been op te tillen en opnieuw onder het lichaam te plaatsen.
Voor een goede beweging moeten deze spiergroepen soepel samenwerken. Wanneer één spiergroep te gespannen of verkort is, wordt het moeilijker om het been vlot naar voren te brengen. De beweging wordt dan kleiner, stijver of minder krachtig.
In de praktijk zie je dat bijvoorbeeld bij paarden die minder goed ondertreden of kortere passen beginnen maken. Vaak ligt de oorzaak niet in het been zelf, maar in de samenwerking van spieren hoger in het lichaam.
Waarom de rug zo belangrijk is in de beweging
De kracht die vanuit de achterhand wordt opgebouwd, moet ergens naartoe. Die kracht wordt via de rug doorgegeven naar de rest van het lichaam.
De rug werkt daarbij als een verbindende brug tussen achterhand en voorhand. Wanneer deze brug soepel en sterk is, kunnen krachten vlot door het lichaam stromen. Dat zorgt voor een vloeiende, ruime beweging.
Wanneer de rug echter minder soepel is, wordt die overdracht moeilijker. De beweging verliest dan aan kracht en souplesse.
Een belangrijke zone in de rug ligt net achter het zadel, waar de borstwervels overgaan in de lendenwervels. Dit is een gebied dat veel belasting opvangt tijdens het bewegen en waar spanningen zich gemakkelijk kunnen opstapelen.
Ook het SI-gewricht, dat de verbinding vormt tussen het bekken en de wervelkolom, speelt een grote rol in de voortbeweging. In dit gewricht worden krachten vanuit de achterhand doorgegeven naar de rug. Wanneer dit gebied minder goed functioneert, kan dat een grote invloed hebben op de beweging van het hele paard.
In een eerder artikel legde ik uitgebreider uit welke rol het SI-gewricht speelt en welke problemen daar kunnen ontstaan.
De soepelheid van de rug bepaalt uiteindelijk in grote mate hoe atletisch een paard kan bewegen. Een soepele rug laat beweging toe. Een stijve rug beperkt die beweging.
Waar het vaak misloopt in de voortbeweging
In theorie klinkt een correcte beweging logisch. In de praktijk zie ik vaak dat het ergens onderweg misloopt.
Een veelvoorkomend probleem is dat een paard te veel op de voorhand loopt. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Soms ontbreekt er voldoende kracht in de achterhand. Soms is de rug minder soepel. Soms is de training te snel opgebouwd of onvoldoende gevarieerd.
Wanneer een paard meer gewicht op de voorhand draagt, neemt de belasting vooraan toe. Dat kan op termijn leiden tot overbelasting van gewrichten, pezen of hoeven.
Een ander probleem dat ik vaak zie, is een verminderde impuls vanuit de achterhand. Het paard lijkt minder vooruit te willen, maakt kortere passen of heeft moeite met overgangen.
Ook een stijve rug kan de beweging sterk beïnvloeden. Paarden kunnen dat op verschillende manieren tonen: door minder soepel te bewegen, moeilijker te buigen of sneller vermoeid te raken tijdens het werk.
Sommige signalen zijn subtiel en worden in het begin niet altijd herkend. In een eerder artikel beschreef ik uitgebreid welke signalen kunnen wijzen op rugproblemen bij paarden.
Ook een correcte trainingsopbouw speelt een belangrijke rol in het gezond houden van de beweging. Het lichaam heeft tijd nodig om zich aan te passen aan belasting en sterker te worden. In een eerder artikel legde ik uit wat de basis is van een gezond bewegend paard tijdens training.
Waarom problemen niet altijd ontstaan waar je ze ziet
Een belangrijk inzicht is dat klachten niet altijd ontstaan op de plaats waar je ze uiteindelijk ziet.
Een goed voorbeeld daarvan is hoefkatrolontsteking. Vaak wordt hierbij vooral naar de hoef gekeken, omdat daar de pijn zichtbaar wordt. Maar in veel gevallen ligt de oorzaak hoger in het lichaam. In een eerder artikel beschreef ik hoe problemen in de beweging kunnen bijdragen aan het ontstaan van hoefkatrolproblemen.
Wanneer een paard onvoldoende gebruik kan maken van zijn achterhand of moeite heeft om gewicht naar achter te verplaatsen, ontstaat er meer belasting op de voorbenen. Op termijn kan dat bijdragen aan problemen in de hoeven.
Daarom is het belangrijk om het lichaam als geheel te bekijken. Niet alleen de plaats waar het probleem zichtbaar wordt, maar ook de beweging die eraan voorafgaat.
Kort samengevat
Een goede voortbeweging is het resultaat van een samenwerking tussen verschillende delen van het lichaam.
Kort samengevat:
- De achterhand zorgt voor de stuwkracht tijdens de beweging
- De rug vormt de verbinding tussen achterhand en voorhand
- De voorhand vangt de schokken op
- Een soepele rug laat krachten vlot door het lichaam stromen
- Wanneer deze samenwerking verstoord raakt, ontstaan vaak problemen
- Klachten ontstaan niet altijd op de plaats waar ze zichtbaar worden
Wie begrijpt hoe een paard beweegt, begrijpt ook beter waarom bepaalde problemen ontstaan.
Merk je dat je paard minder soepel beweegt, moeite heeft met overgangen of sneller vermoeid lijkt tijdens het werk? Dan kan het zinvol zijn om niet alleen naar één plaats in het lichaam te kijken, maar naar het geheel van de beweging.
Een goed functionerende rug en een correcte samenwerking tussen voor- en achterhand vormen de basis van een gezond bewegend paard.
Twijfel je over de beweging van je paard of herken je veranderingen die je niet goed kunt plaatsen? Dan kan het nuttig zijn om het bewegingspatroon en de rugfunctie van je paard professioneel te laten beoordelen. Ik help je graag, je kan mij hier contacteren.
